,

Toplum ve Kuram Dergisi GÜZ 2013 Dersleri: 19. ve 20. YY. KÜRT TARİHİ DERSLERİ

Toplum ve Kuram Dergisi

GÜZ 2013 Dersleri: 19. ve 20. YY. KÜRT TARİHİ DERSLERİ

Dersin Moderatörü: Namık K. Dinç

Başlama Tarihi: 28 Kasım 2013

Her Perşembe 19:00-21:00

Yer: Toplum ve Kuram Dergisi 1. Kat

İstiklal Caddesi No: 116 Danışman Geçidi Han Çıkmazı Sokak No: 1

Beyoğlu / İSTANBUL

Dersin Amacı ve İçeriği

Bu ders temel olarak ulus-devlet, milliyetçilik ve tarih ilişkisine Kürtler açısından odaklanmayı hedeflemektedir. 8 hafta sürecek bu derste Türkiye-Kürdistan örneği üzerinden egemen tarih yazımına eleştirel bir perspektifle ve tarihsel bağlamında bakılacaktır. Modern dönem öncesi Kürt tarihinin ana hatları ele alındıktan sonra, 19. Yüzyıl Osmanlı-Kürt ilişkilerinden 1970’lerin Kürt hareketlerine kadar olan süreyi eleştirel/analitik bir perspektifle tartışılması hedeflenmektedir. Her hafta, önceden belirlenmiş metinlerin okumaları ve bunlar üzerinden yapılacak tartışmalarla ilerleyecektir Bu dersin sonunda, katılımcıların toplum ve tarih ilişkisini, tarihsel olgu ve meseleleri tarih biliminin gerektirdiği yöntemler ile ele alabilmelerine katkı sağlamak ve Kürt toplumu-Kürdistan coğrafyası ile ilgili tarihsel bir çalışma yapmak isteyen katılımcılara uygun zemin hazırlamak amaçlanmaktadır.

Katılımcılar

Bu seminer dersi daha çok lisans ve yüksek lisans programlarında olan veya herhangi bir üniversiteye kayıtlı olmasa da bu seviyede bir altyapıya sahip olan genç katılımcılara yöneliktir. Derse en fazla 35 kişi kabul edilecektir. Katılmak isteyenlerin toplumvekuramdersler@gmail.com adresine email yazmaları ve derse katılma isteklerini bildirmeleri gerekmektedir.

Ders karşılığında katılımcılardan herhangi bir ücret talep edilmemektedir; ancak isteyenler Toplum ve Kuram Dergisine abone olabilir veya bağışta bulunarak destek sunabilirler.

Değerlendirme

Dersin herhangi bir sınavı veya vizesi olmayacaktır, ancak katılımcıların her hafta ile ilgili önceden belirlenmiş metinleri okuyarak derslere gelmeleri ve dersteki tartışmalara katılım sağlamaları beklenmektedir. Bununla beraber dersin sonunda katılımcıların her birinin dersin içeriği ile ilgili dilediği bir konuyu seçerek 6-8 sayfalık makale formatında Kürtçe veya Türkçe bir ödev hazırlamaları beklenmektedir. Hazırlanacak yazılar konu, özgünlük ve yöntemine bağlı olarak Toplum ve Kuram dergisi, web sitesi veya başka platformlarda yayınlanabilecek ve böylece katılımcıların akademik gelişimi ve akademik üretimlerinin paylaşıma girmesi sağlanacaktır.

KÜRT TARİHİ DERS PROGRAMI

1. HAFTA: 19. YÜZYILDA OSMANLI’NIN MERKEZİYETÇİ SİYASETİ VE KÜRTLER (A. AKPINAR-N.K. DİNÇ)
2 18. YÜZYIL, MERKEZ VE KÜRT BEYLİKLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİ
3 II. MAHMUT VE MERKEZİYETÇİLİK SİYASETİ
4 OSMANLI SİSTEMİ VE KÜRTLER

Kaynakça:

– Martin van Bruinessen, Ağa,Şeyh, Devlet, İletişim Yayınları, 1. Baskı, 2003, Sayfa: 228-271.

– Hakan Özoğlu, Osmanlı Devleti ve Kürt Milliyetçiliği, Kitap Yayınevi, 2005, Sayfa: 59-90

– Tuncay Öğün, Doğu’nun Mirlerine Son Veda: Cizreli İzzeddin Şir Bey ve İsyanı, Yeditepe Yayınları, 2010, Sayfa: 9-33.

1. HAFTA: BEDİRHAN BEY İSYANI VE KÜRDİSTAN EYALETİNİN KURULMASI (A. AKPINAR-N.K. DİNÇ)
2 TANZİMAT POLİTİKALARI VE KÜRDİSTAN
3 CİZİRA-BOTAN,
4 BEDİRHAN BEY VE İSYANI,
5 KÜRDİSTAN EYALETİ,
6 YEZDAN ŞER İSYANI,
7 TOPLUMSAL YAPIDA DEĞİŞİMLER

Kaynakça:

– Kürdoloji Çalışmaları Grubu, Osmanlı Kürdistan-Kurdistana Osmani, bgst Yayınları, 2011, Sayfa: 93-131, 342-350.

– Ahmet Kardam, Cizre-Bohtan Beyi Bedirhan, Direniş ve İsyan Yılları, Dipnot Yayınları, 2011.

– Ahmet Kardam, Cizre-Bohtan Beyi Bedirhan, Sürgün Yılları, Dipnot Yayınları, 2013.

– Martin van Bruinessen, Ağa,Şeyh, Devlet, İletişim Yayınları, 1. Baskı, 2003, Sayfa: 271-284.

– Hakan Özoğlu, Osmanlı Devleti ve Kürt Milliyetçiliği, Kitap Yayınevi, 2005, Sayfa: 79-95.

– Tuncay Öğün, Doğu’nun Mirlerine Son Veda: Cizreli İzzeddin Şir Bey ve İsyanı, Yeditepe Yayınları, 2010.

1. HAFTA: İTTİHAT-I İSLAM ÇERÇEVESİNDE II. ABDÜLHAMİT’İN KÜRT SİYASETİ (A. AKPINAR)
2 İTTİHAT-I İSLAM POLİTİKASI
3 ŞEYH UBEYDULLAH VAKASI
4 HAMİDİYE ALAYLARI
5 AŞİRET MEKTEBİ
6 OSMANLI-KÜRT İLİŞKİLERİ
7 KÜRT-ERMENİ İLİŞKİLERİ
8 ALEVİLER

Kaynakça:

– Alişan Akpınar, E. L. Rogan, Aşiret Mektep Devlet, Aram Yayınları, 2002

– Janet Klein, Hamidiye Alayları, İletişim Yayınları, 2013

– Garo Sasuni, Kürt Ulusal Hareketleri ve 15. Yüzyıldan Günümüze Kürt Ermeni İlişkileri, Med Yayınevi 1992, Sayfa: 169-213.

– Hans-Lukas Kıeser, Ermenilerle Iskalanan Barış: Osmanlı’nın 1915’den Önceki Doğu Vilayetlerine Bir Bakış, Diyarbakır Tebliğleri, Hrant Dink Vakfı Yayınları, 2013, Sayfa: 281-289.

– Sabri Ateş, Şeyh Ubeydullah Nehri İsyanı I-II-III, Kürt Tarihi Dergisi, Sayı 7-8-9.

– Martin van Bruinessen, Ağa,Şeyh, Devlet, İletişim Yayınları, 1. Baskı, 2003, Sayfa: 285-303.

1. HAFTA: MEŞRUTİYET, İTTİHAT TERAKKİ VE KÜRTLER (YENER KOÇ-SERHAT BOZKURT)
2 1908 MEŞRUTİYET
3 KÜRT MİLLİYETÇİLİĞİ
4 KÜRT BASINI
5 KÜRT ÖRGÜTLERİ

Kaynakça:

– Kürdoloji Çalışmaları Grubu, Hinkere Zımane Kurdi, İlk Pratik Kürtçe Öğrenme Kitabı, bgst Yayınları, 2008, Giriş Bölümü.

– Mesud Serfiraz, Osmanlı Dönemi Kürt Basın Tarihine Genel Bir Bakış, Kürt Tarihi Dergisi, Sayı 8-9.

– Hakan Özoğlu, Osmanlı Devleti ve Kürt Milliyetçiliği, Kitap Yayınevi, 2005, Sayfa: 101-154.

– Malmisanij, İlk Kürt Gazetesi Kürdistan’ı Yayınlayan Abdurrahman Bedirhan 1868-1936, Vate Yayınları, 2. Baskı, 2011.

– Malmisanij, Yirminci Yüzyılın Başında Diyarbekir’de Kürt Ulusçuluğu, Vate Yayınları, 2010.

1. HAFTA: DEĞİŞEN AKTÖRLER VE I. DÜNYA SAVAŞI (M. POLATEL-N.K.DİNÇ)
2 I. DÜNYA SAVAŞI
3 ERMENİ SOYKIRIMI
4 KÜRT TEHCİRİ
5 İTTİHATÇILARIN AMACI

Kaynakça:

– Fuat Dündar, Modern Türkiye’nin Şifresi, İttihat ve Terakki’nin Etnisite Mühendisliği (1913-1918), İletişim Yayınları, 1. Baskı, 2008, Sayfa: 248-340, 399-422.

– N. K. Dinç, 20. Yüzyıl Kürt Göç Hareketlerinde Birinci Dalga: Kürtlerin Yeniden İskanı ve Kürt Mülteciler Meselesi, Toplum ve Kuram Dergisi, Sayı 1, 2009, Sayfa: 211-238.

– Garo Sasuni, Kürt Ulusal Hareketleri ve 15. Yüzyıldan Günümüze Kürt Ermeni İlişkileri, Med Yayınevi 1992, Sayfa: 237-250.

– Dr. Kemal Mazhar Ahmed, Birinci Dünya Savaşı Yıllarında Kürdistan, Berhem Yayınevi, 1992.

1. HAFTA: 1918-1924 ARASI DÖNEM, OSMANLI DAĞILIRKEN KÜRTLER (N.K. DİNÇ)
2 MONDOROS MÜTAREKESİ SONRASI GELİŞMELER
3 KÜRDİSTAN TEALİ CEMİYETİ
4 SEVR ANTLAŞMASINDA KÜRTLER
5 MUSTAFA KEMAL VE KÜRTLER
6 KÜRT SİYASETİNİN POZİSYON ALIŞLARI
7 TBMM VE KÜRTLER
8 LOZAN VE KÜRTLER

Kaynakça:

– Sinan Hakan, Türkiye Kurulurken Kürtler, İletişim Yayınları, 2013.

– İsmail Göldaş, “Lozan: Biz Kürtler ve Türkler”, Avesta Yayınları, 2000.

– Garo Sasuni, Kürt Ulusal Hareketleri ve 15. Yüzyıldan Günümüze Kürt Ermeni İlişkileri, Med Yayınevi 1992, Sayfa: 251-266.

– İsmail Göldaş, Kürdistan Teali Cemiyeti, Doz Yayınları, 1991.

1. HAFTA: CUMHURİYETİN KÜRT POLİTİKASI VE KÜRTLER (N.K. DİNÇ)
2 ŞEYH SAİT VAKASI
3 TAKRİR-İ SÜKUN
4 ŞARK ISLAHAT PLANI
5 İSKAN KANUNLARI
6 ASİMİLASYON VE İMHA SİYASETİ

Kaynakça:

– Ahmet Yıldız, “Ne Mutlu Türküm Diyebilene”: Türk Ulusal Kimliğinin Etno-Seküler Sınırları, İletişim Yayınları, 4. Baskı, 2010: Sayfa: 227-290.

– İsmail Göldaş, Takrir-i Sükun Görüşmeleri, Belge Yayınları, 1997.

– Mahmut Akyürekli, Şark İstiklal Mahkemesi 1925-1927, Kitap Yayınevi, 2013.

– Joost Jongerden, Türkiye’de İskan Sorunu ve Kürtler, Vate Yayınları, 2008.

– Mehmet Bayrak, Kürtlere Vurulan Kelepçe: Şark Islahat Planı, Özge Yayınları, 2009

– Mesut Yeğen, Devlet Söyleminde Kürt Sorunu, İletişim Yayınları, 2011.

1. HAFTA: 1938 SONRASI TÜRKİYE’DE KÜRT SİYASİ HAREKETİ (H. ERCAN)
2 1940 VE 50’LER
3 49’LAR OLAYI
4 T-KDP VE FAİK BUCAK
5 TİP VE DOĞU MİTİNGLERİ
6 DDKO
7 İKİ SAİTLER OLAYI
8 TKSP, DDKD, RIZGARİ, KAWA…
9 DİYARBAKIR CEZAEVİ
10 PKK, 1984, 1999, …

Kaynakça:

– Hamit Bozarslan, “Kürd Milliyetçiliği ve Kürd Hareketi”, Modern Türkiye’de Siyasal Düşünce Cilt 4 Milliyetçilik içinde, İletişim, 2002.

– Hamid Bozarslan, “49’lar Anıları Üzerine Tarihsel-Sosyolojik Okuma Notları ve Bazı Hipotezler, Tarih ve Toplum, Sayı 16, 2013.

– Wadie Jwadieh, Kürt Milliyetçiliğinin Kökenleri ve Gelişimi, İletişim Yayınları, 2009.

– “1960-71 Arası Kürt Hareketi”, “1971-80 Arasında Kürt Hareketi”, Sosyalizm ve Toplumsal Mücadeleler Ansiklopedisi içinde, Cilt 7, İletişim Yayınları, 1988.

– Joost Jongerden-A. Hamdi Akkaya, PKK Üzerine Yazılar, Vate Yayınları, 2012.

– Kürt Hareketi Kronolojisi, Toplum ve Kuram Dergisi, Sayı 4-5